Vaak komt de gemeenteraad, aan het einde van een langlopend proces, voor een moeilijke keuze te staan. Niet omdat er geen goede oplossingen zijn, maar omdat de belangrijkste keuzes eerder in het proces al zijn gemaakt. De raad moet dan kiezen tussen twee kwaden, terwijl juist de gemeenteraad als hoogste bestuursorgaan eerder de regie zou moeten hebben.

Een voorbeeld zijn de nieuwbouwplannen bij het Gat van Palace. Het vorige college had in een eerder stadium al afspraken gemaakt over het afkopen van de te bouwen sociale huurwoningen. De ontwikkelaar kon deze voor een relatief laag bedrag afkopen. Een bedrag waarvoor de gemeente nooit gelijkwaardige sociale huurwoningen kan terugbouwen. Toen de gemeenteraad uiteindelijk aan zet kwam, resteerden eigenlijk nog maar twee keuzes: instemmen met het plan inclusief de lage afkoopsom, of een grote kans dat de ontwikkelaar zou afhaken.

Hetzelfde patroon zien we terug bij de Van Berckelweg. Al in een vroeg stadium is ingezet op verkeerslichten. De momenten waarop de gemeenteraad zich daarover uitsprak, waren beperkt en maakten onderdeel uit van bredere besluitvorming, waardoor nooit een duidelijke, afzonderlijke politieke afweging over die keuze heeft plaatsgevonden. Ook de participatie was vooral gericht op het mededelen dat er verkeerslichten zouden komen. Dat is niet participeren, maar informeren. De werkzaamheden opschorten was inmiddels al te laat. Daaraan zouden financiële gevolgen verbonden zijn en bovendien zou de ontwikkeling van Bronsgeest vertraging oplopen. Ook hier bleef uiteindelijk een keuze over tussen twee kwaden: instemmen met verkeerslichten, terwijl de besluitvorming daarover niet goed was verlopen en een rotonde meer voor de hand lijkt te liggen, of de negatieve gevolgen van opschorting voor lief nemen.

Juist daarom vind ik de afspraak uit het nieuwe coalitieakkoord zo belangrijk: ‘De regie terug’. Voor mij betekent dat niet dat de gemeenteraad zich met ieder detail moet bemoeien. Wel dat de raad eerder in het proces de richting bepaalt, voordat keuzes feitelijk al vastliggen. Alleen dan voorkomen we dat de gemeenteraad keer op keer voor een voldongen feit wordt gesteld en uiteindelijk slechts kan kiezen tussen twee kwaden. Alleen dan ligt de regie weer waar die hoort: bij de gemeenteraad, die namens onze inwoners de belangrijke keuzes maakt vanuit haar kaderstellende en budgettaire rol.